Toen het paard HALT hield: een demo bij De Stiep met impact

Wat gebeurt er als een paard precies doet wat jij nodig hebt? Tijdens de open dag van zorgboerderij De Stiep mocht ik een demonstratie paardencoaching verzorgen. Spannend, maar ook een mooie kans om te laten zien hoe een sessie eruit kan zien. Ik werkte met een vrijwilliger en een herkenbaar dilemma. Het paard liep mee … en bleef toen plotseling stilstaan. Precies op de plek waar de oefening om ‘HALT houden’ vroeg. Lees hieronder waarom juist dat onverwachte moment Juul én het publiek raakte.

Open dag bij De Stiep

Naast het Lentisterrein in Zuidlaren ligt zorgboerderij De Stiep. Sommige van de cliënten die ik zie voor paardentherapie werken daar op vaste dagen. Eerder was ik al eens op bezoek geweest om kennis te maken en te ontdekken wat we voor elkaar konden betekenen. Niet veel later vroegen ze me: zou jij op onze open dag een demonstratie paardencoaching willen geven?

Een prachtige kans om mijn werk zichtbaar te maken én om in contact te komen met anderen die nieuwsgierig zijn naar wat paardencoaching kan betekenen.

Tussen de kraampjes

Op de open dag werden allerlei kraampjes opgebouwd: van producten uit de moestuin tot creatieve werkstukken van cliënten. Samen met collega-coach Marjolein van Paard & Wij bemensten we een kraam en spraken we de hele dag met een gevarieerd publiek, van buurtbewoners met een paardenachtergrond tot zorgprofessionals die meer wilden weten over ervaringsgerichte begeleiding.

De sfeer was ontspannen en open. Het was ook heerlijk weer, zonnig en droog, maar niet te warm. Tussen de gesprekken door keken we ook rond en konden we heerlijk ervaringen uitwisselen. En voor het eerst gaf ik een live demonstratie van een sessie met een paard, spannend, maar vooral erg leuk!

Een demo-sessie met Juul

Juul, stagiaire bij De Stiep, had zich aangemeld als vrijwilliger. Samen hadden we vooraf besproken welke oefening we zouden doen. Zij had een persoonlijk dilemma gekozen en vond het prima om dit voor een publiek in te brengen. Omdat het een demo was, hielden we de oefening overzichtelijk en legde ik tussendoor ook steeds uit wat we aan het doen waren en waarom.

Het dilemma dat Juul inbracht is voor velen herkenbaar: na een drukke werkdag wil ze eigenlijk het liefst rust nemen, maar als haar huisgenoten haar uitnodigen voor iets gezelligs, zegt ze toch meestal ja. Ze merkt dat ze zo soms over haar eigen grenzen gaat.

We gebruikten een eenvoudige Y-vormige route op het terrein, gelegd met balken. Juul koos kernwaarden die voor haar een rol spelen in deze situatie: balans en gezondheid aan de ene kant, verbondenheid aan de andere kant. Ze schreef deze op bordjes en plaatste die bij de twee takken van de Y. Toen was het tijd om het paard er bij te halen.

H.A.L.T.: bewust kiezen

Tijdens de oefening liep Juul samen met het paard naar het keuzepunt van de Y. Daar stond ze steeds even stil met H.A.L.T. in gedachten:
H = Ho, stop even.
A = Aandacht voor beide kanten van de keuze.
L = Lief zijn voor jezelf.
T = Trouw blijven aan wat voor jóu belangrijk is.

Zo maakte ze meerdere rondes over het parcours en koos dan bij de splitsing links of rechts. Na elke ronde bespraken we wat er gebeurde en wat het met haar deed.

Het meest rake moment ontstond toen het paard op de HALT-plek stil bleef staan, terwijl Juul zelf eigenlijk al verder wilde lopen. In dat stilvallen ontstond ruimte voor reflectie. Ze realiseerde zich dat het oké is om bewust stil te staan bij een keuze. En het was voor haar heel waardevol om te voelen dat beide opties — zowel kiezen voor rust als meegaan met anderen — voor haar verbonden zijn aan belangrijke waarden.

Voor herhaling vatbaar

Voor mij was het inspirerend om deze demo-sessie te doen. Ik merkte dat ik makkelijk in de coachrol stapte, en tegelijk het publiek goed kon meenemen in het proces. Na afloop kwamen er veel vragen: hoe werkt zo’n sessie precies? Kan elk paard dit doen? Wat maakt het paard zo helpend? Het waren mooie, inhoudelijke gesprekken.

En ook in de reguliere sessies werk ik graag met zulke ervaringsgerichte oefeningen, altijd afgestemd op wat past bij de cliënt.

Wat mij betreft is dit zeker voor herhaling vatbaar. Het was niet alleen een mooie kans om mijn werk zichtbaar te maken, maar ook om te laten zien hoe waardevol het kan zijn om letterlijk stil te staan: bij jezelf, bij een keuze, bij wat echt belangrijk voor je is.

**********************

ACT:
Welke ACT-processen herken je in deze demosessie met Juul? Klik hier om mijn ideeën daarover te lezen. Meer achtergrondinformatie over de zes ACT-processen vind je hier.
  • Contact met het hier en nu: Juul stond stil bij de keuze en ervaarde wat er gebeurde in dat moment.
  • Waarden: Juul koppelde beide opties (rust of meegaan) aan voor haar belangrijke waarden.
  • Toegewijde actie: Juul koos bewust en zette een stap in de richting die bij haar past.
  • Acceptatie: Juul maakte ruimte voor het gevoel dat beide keuzes iets waardevols hebben.

— terug naar de welkomstpagina van Blossom Balans

Terugblik: less is more

Laatst bladerde ik door aantekeningen van eerdere sessies, op zoek naar iets anders. Mijn oog viel op een verslag van een van mijn eerste sessies. Meteen kwam het gevoel van toen weer terug. Die sessie speelde zich af aan het begin van mijn basisopleiding tot paardencoach, en ik oefende toen vooral de eerste fase, namelijk contact maken met het paard. Het was een korte oefensessie met een cliënt die niet met een specifieke coachvraag kwam, maar er speelden wel wat dingen. Bij het teruglezen voelde ik opnieuw hoe verrassend ik het toen vond dat Blossom zo direct reageerde op emoties van een tweebenige “kuddegenoot”.

De cliënt, Joshua*, sprak over hoe hij zichzelf soms kwijtraakt in de wens om het goed te doen. Hij wilde mensen graag zien zoals ze zijn, inclusief zichzelf. Terwijl hij daarover sprak, kwam Blossom heel dichtbij hem staan, met het hoofd wat lager. Toen Joshua er meer over vertelde, legde Blossom haar hoofd op zijn schouder, iets dat ik niet had verwacht dat ze ooit zou doen. Het hele tafereel voelde alsof ze hem wilde troosten en steunen. Toen ik vroeg hoe het voor hem voelde, zei Joshua dat hij steun voelde.

Toen het gesprek verschoof naar een ander onderwerp — de relatie met zijn ouders — week Blossom juist uit. Niet onrustig, niet nieuwsgierig, maar stil, aandachtig en een beetje op afstand. Dit leek te passen bij hoe Joshua zich daar over voelde. Hij werd af en toe heel moe van steeds maar weer met de relaties met voor hem belangrijke anderen aan de slag te gaan.

Ook het moment ná de sessie was bijzonder. Toen Joshua Blossom had bedankt en wegliep, bleef Blossom staan. Hij voelde zich alleen, totdat hij omkeek en zag dat ze hem volgde. In dat kleine gebaar zat zoveel.

Ik blijf het prachtig vinden hoe zichtbaar onze binnenwereld is voor een paard, zonder dat we daar iets voor hoeven ‘doen’ en zonder dat het paard oordeelt. Gewoon door aanwezig te zijn, kan al iets worden geraakt en verzacht.

Als beginnend coach twijfelde ik soms of ik wel genoeg ‘deed’. Maar in deze sessie leerde ik iets belangrijks: hoe waardevol het is om stil te durven zijn, te vertrouwen op mijn vierbenige collega en op wat zich dan ontvouwt.

* Persoonlijke details van de cliënt zijn veranderd vanwege privacy.

— terug naar de welkomstpagina 
 

Dani’s vuurdoop

Toen Yvon* en ik elkaar voor de tweede keer zagen voor een sessie paardencoaching, had ik Dani meegenomen. Het leek mij fijn om een tweede paard in te kunnen zetten, zodat ik Blossom af en toe vrij kon geven. Dani staat op dezelfde pensionstal als Blossom, ze is ook een Tinker en heeft op de vorige pensionstal bij Blossom in de kudde gestaan, dus ik kende haar al vrij goed. Ik dacht dat ze heel geschikt zou zijn als coachpaard, maar dat wilde ik graag uitproberen. Yvon vond het goed als ik dat tijdens haar sessie ging doen.  

Ze mocht eerst contact met Dani maken. Er was verbinding en dat voelde goed.

Op het moment dat ik aanstalten maakte om terug te komen op waar we de vorige sessie waren geëindigd, gebeurde er iets bijzonders. Dani ging tussen Yvon en mij in staan, maar op zo’n manier dat ze heel dicht bij Yvon stond. Ik kon Yvon’s hoofd nog net zien. Dat vond ik opvallend. Ik vroeg haar eerst of ze zich veilig voelde dat Dani zo dichtbij haar stond. Ze zei dat het prima was. Daarna vroeg ik wat het voor haar betekende. “Het voelt alsof ze me wil beschermen,” antwoordde ze. Ik vroeg waar Dani haar voor zou willen beschermen. “Ik ben bang dat ik heel verdrietig word”.  Ik besloot de vragen die ik haar wilde gaan stellen even te laten rusten, omdat het niet het juiste moment leek. We gingen eerst een oefening doen die haar kon helpen ontspannen in het hier en nu. Dat lukte en daarna voelde het goed voor Yvon als ik haar wat vragen zou gaan stellen. Prompt maakte Dani ruimte. Ik kon Yvon weer helemaal zien.

Ik vroeg haar of ze wat er in de vorige sessie was gebeurd misschien zou kunnen uitbeelden met de materialen die in de rijbak beschikbaar waren. Dat wilde ze wel en ze ging zorgvuldig aan de slag.

Toen ze klaar was, keek ze van een afstandje naar wat ze had neergelegd. Ze legde uit wat alles betekende. Ze was verrast dat er toch ook ruimte was voor degene die haar in het verleden zo afstootte en dan weer aantrok. Dit inzicht gaf haar lucht.

Toen ik Yvon na afloop vroeg hoe ze vond dat Dani het had gedaan, gaf ze toe dat ze het best spannend vond om een sessie met een ander paard te doen. Zo lief en zacht als Blossom, dat kon toch geen enkel ander paard evenaren? Maar het tegendeel was waar. Yvon voelde dat Dani er helemaal voor haar was, dat ze haar had gesteund, en ze vond het fijn dat ze net zo rustig en lief was. Hiermee sloten we de sessie af. Yvon bedankte Dani en ze ging met nieuwe inzichten naar huis.

* Persoonlijke details van de cliënt zijn veranderd vanwege privacy.

Wil je weten hoe Yvon’s eerste sessie ging? Klik dan hier.

— terug naar de welkomstpagina 
 

Workshop Paardencoaching: stof tot nadenken

Baanbrekend Perspectief is een loopbaanontwikkelingsprogramma voor mensen van 55 jaar en ouder. Het is onderdeel van een grootschalig project in het Noorden van het land, met als doel krachten en talenten van de oudere werknemers zolang mogelijk in zowel een professionele als maatschappelijke setting te kunnen inzetten.

Het loopbaanontwikkelingsprogramma bestaat uit tien modules. Op de negende dag van het traject kregen de deelnemers een out-of-the-box ervaring aangeboden, waaronder een kennismaking met paardencoaching. Samen met mijn collega Ieke Kater van Kater&Co Coaching organiseerden we daarom een workshop, op haar locatie. Er waren negen deelnemers aanwezig.

Na een korte uitleg aan de hele groep over paardencoaching vanuit onze visie, kreeg iedereen de kans om deel te nemen aan een individuele minisessie om kennis te maken met paardencoaching. De sessies vonden plaats in een afgezet stuk weiland, dat dient als rijbak. In de ene helft van die rijbak ging Ieke met de helft van de groep aan de slag met haar stoere paard Binck. De anderen werkten onder mijn leiding met Pluisje, een eigenwijze Shetlander. Omdat Pluisje klein genoeg is om onder de omheining door te lopen, hielden we haar de hele sessie aan een lang halstertouw. Ze bleef steeds dichtbij de betreffende deelnemer, waardoor ik mooi op een afstandje kon blijven. Pluisje had vooral oog voor het gras. Ik vond dat een interessant uitgangspunt en was benieuwd hoe de deelnemers daarop zouden reageren.

Elke deelnemer begon met het maken van contact met Pluisje. Na een tijdje vroeg ik hoe het voelde om zo bij haar te staan, en daarna stelde ik gerichte vragen over het loopbaantraject, zoals waar de deelnemer nu stond en welke dilemma’s de deelnemer eventueel nog ervaarde. Iedere sessie duurde ongeveer een kwartier, en daarna kreeg de deelnemer zelf de ruimte om even te landen. De andere deelnemers hadden vanaf de zijlijn meegekeken en mochten na afloop kort delen wat ze hadden waargenomen.

Tijdens de eerste sessie probeerde de deelnemer Pluisje’s aandacht te trekken door haar te aaien. Dit bracht een thema naar boven over het zoeken naar verbinding en bevestiging. Ik nodigde haar uit om Pluisje mee te nemen naar een zonnigere plek in de bak. Toen ze dat had gedaan en er op reflecteerde, kwam ze tot het inzicht dat er weinig zou gebeuren zolang ze bleef afwachten. Ze moest zelf het initiatief gaan nemen.

De tweede deelnemer liet Pluisje rustig grazen en ze aaide haar af en toe. Dat paste bij haar situatie: ze had momenteel een zware zorgtaak en handelde vooral reactief. Deze sessie hielp haar erkennen dat het prima is om soms even niets te willen veranderen.

Tijdens de derde sessie keek de deelnemer eerst van een afstandje toe naar de grazende Pluisje, maar werd daar onrustig van en voelde de behoefte om te gaan lopen. Toen ze zich voornam om een rondje met Pluisje te lopen zonder dat Pluisje tussendoor zou grazen, lukte dat. Dit gaf haar het inzicht dat het goed is om minder te denken en meer te doen.

De vierde deelnemer zat met een dilemma over haar werkleven. Ik nodigde haar uit om zich voor te stellen hoe het zou voelen als ze wél in actie kwam en om met die intentie een rondje met Pluisje te lopen. Toen dat lukte, voelde ze dat als een overwinning en realiseerde ze zich dat ze zelf het initiatief moet nemen om verandering te brengen.

Aan het eind van de workshop schreven de deelnemers hun belangrijkste inzicht op een mooie kaart en wisselden ze hun ervaringen uit met iemand uit de andere groep. Tijdens de gemeenschappelijke afsluiting gaven ze terug dat ze zich welkom voelden, het goed georganiseerd vonden en het als waardevol hadden ervaren en dat het stof tot nadenken gaf.

Voor mezelf was dit ook een waardevolle ervaring. Ik vroeg me vooraf af hoe het zou werken, een pony die de hele tijd op het gras liep, aan een halstertouw. Ik lette extra op haar welzijn, omdat ze niet zomaar uit de sessie kon lopen. Het was mooi om te zien hoe relaxt Pluisje was en hoe verschillend de ontmoetingen met Pluisje verliepen. Zelfs aan een halstertouw had haar aanwezigheid veel impact. En Pluisje? Die heeft al grazend weer nuttig werk gedaan!

— terug naar de welkomstpagina 
 

Aantrekken en afstoten

Yvon* was zichtbaar gespannen toen ze de rijbak instapte. Ze had nog niet eerder een paardencoachsessie gedaan. Ook al wist ze dat Blossom heel rustig en lief is, ze vond het spannend omdat ze niet wist wat er zou gaan gebeuren.

Ze mocht eerst contact gaan maken. Maar wat als Blossom helemaal geen contact zou willen? Yvon liep aarzelend naar haar toe. Blossom reageerde geïnteresseerd, maar liep daarna van Yvon vandaan en bleef een eindje verderop staan.

Toen we bespraken wat Yvon had gevoeld en gemerkt tijdens het contact maken, kwam Blossom er bij staan, maar al snel liep ze ook weer weg. Ze liep een rondje, kwam terug, stond even bij ons stil en vertrok daarna opnieuw. Toen dit voor de derde keer gebeurde, benoemde ik wat er gebeurde, dat dit een soort patroon leek en vroeg aan Yvon of het haar iets zei. Yvon zuchtte. “Ik weet allang waar dit over gaat”, zei Yvon zacht. Ik nodigde haar uit om er over te vertellen. Het had te maken met de situatie waarin ze was opgegroeid. Ze had zich vaak afwisselend afgestoten en aangetrokken gevoeld door mensen die dicht bij haar stonden. En dat ze met die ervaring nog iets te doen had, maakte Blossom haar op niet heel subtiele wijze duidelijk.

Ze besefte dat haar verleden haar nog steeds beïnvloedde, vooral in de relaties die nu belangrijk voor haar zijn. Ze wilde meer durven vertrouwen, maar dat voelde nog als een grote stap. Ik voelde dat er iets belangrijks was aangeraakt en dat haar inzicht voldoende was om het daar bij te laten. Ik vroeg Yvon of het okay was om de sessie hiermee af te sluiten. Dat vond Yvon goed. Soms is één inzicht genoeg om iets in beweging te zetten. Ze bedankte Blossom en we spraken af om elkaar over een aantal weken nog eens te zien.

* Persoonlijke details van de cliënt zijn veranderd vanwege privacy.

Wil je lezen hoe Yvon’s tweede sessie ging? Klik dan hier.

— terug naar de welkomstpagina 
 

De kern blijft staan

Bij de kennismaking vertelde Kim* dat ze worstelde met verschillende delen van zichzelf en hoe die zich tot elkaar verhielden. Tijdens ons gesprek stonden de twee shetlanders, Iwan en Igor, en het paard Valente in de rijbak. Ze observeerden ons vanaf een afstandje. Er lagen balkjes, pionnen, en andere voorwerpen langs de kant.

Ik nam Kim mee de rijbak in en vroeg haar of ze voorwerpen wilde uitzoeken die de verschillende delen waarover ze net had verteld zouden kunnen representeren. Kim was bekend met systemische opstellingen, en vond het geen gekke vaag.

Ze koos twee pionnen en twee balken. Een groene pion als symbool voor haar kern, stevig en helder. Een blauwe pion stond voor haar emotionele kant, een gele balk voor haar analytische en rationele zelf. Ze koos een rode balk voor haar kritische stem, de kant van haar die haar vaak tegenhield. Toen ze de balk oppakte, mompelde ze ‘Stom’. De afwijzing lag er dik bovenop.

“Wil je de balken en pionnen op zo’n manier neerleggen dat het goed voelt voor jou?”, vroeg ik vervolgens. Zorgvuldig plaatste ze de vier voorwerpen in de bak. Eerst zette ze beide pionnen neer. Daarna legde ze balken neer. Die lagen parallel, maar niet helemaal overlappend. De gele balk lag namelijk dichter bij haar kern dan de rode, een weerspiegeling van hoe haar rationele kant altijd een stapje dichterbij mocht komen dan de stem die haar onzeker maakte. Dat kritische deel had jarenlang de overhand gehad. Dit deel wilde niet dat ze naar haar gevoel luisterde, het duwde haar telkens weer terug naar denken, analyseren, controleren.

Ik liet haar even kijken. “Hoe voelt het nu, zoals je jouw verschillende delen nu ten opzichte van elkaar hebt geplaatst?”, vroeg ik. Even bleef ze stil, maar toen verschoof ze de pionnen naar de andere kant—weg van de rode balk, naar het uiteinde van de gele. Het voelde voor Kim meteen beter. Alsof er wat ruimte kwam.

“En hoe zou je willen dat het is?” vroeg ik.

Kim dacht niet lang na. Met een stevige schop duwde ze beide balken opzij. Het kritische deel en het rationele deel verdwenen uit de opstelling. Alleen haar kern en haar emoties bleven over. De twee pionnen stonden dicht bij elkaar, zonder afleiding, zonder ballast.

Iwan kijkt normaal gesproken van een afstand toe. Deze keer bleven de andere twee staan en kwam juist hij in beweging. Hij stapte resoluut naar voren en gaf de blauwe pion een duw met zijn neus. De pion viel om. Even leek hij tevreden, maar toen knabbelde hij er aan. Vervolgens wendde hij zich tot Kim. Hij duwde zijn zachte neus tegen haar jas, hapte in de stof van haar broek, snuffelde aan haar schoenen. Opdringerig, alsof hij haar aandacht opeiste.

Kim keek naar hem en zuchtte. “Ja, precies zoals mijn emoties dat doen,” merkte ze op.

Vervolgens liet ze haar blik over de opstelling gaan—de balken uit de weg, Iwan die tussen de twee pionnen stond, knabbelend aan haar kleren, haar kern die fier overeind stond en andere pion die om lag, maar wel dichtbij was. “Hoe is het om dit zo te zien?”, vroeg ik. Ze haalde diep adem. “Dat mijn kern genoeg is,” zei ze zacht. “Zonder die ballast. Dat is genoeg.”

Alsof hij haar bevestigde, stopte Iwan met zijn irritante geknabbel. Hij liet zijn hoofd zakken en bleef rustig naast haar staan. Zijn achterbenen stonden pal naast de groene pion, zijn lijf precies tussen haar en haar kern in.

Kim glimlachte en legde een hand op zijn hals. “Zie je dat?” zei ze, bijna meer tegen zichzelf dan tegen mij. “Hij verbindt de pion en mij. Alsof hij wil zeggen dat mijn kern goed is zoals die is.” We bleven nog even zo staan. Iwan bewoog zich niet meer. Zijn aanwezigheid was kalm, geaard. Alsof alles op z’n plek was gevallen. Kim had haar antwoord gevonden. Haar kern was voldoende. En dat besef voelde lichter dan ooit.

* Persoonlijke details van de cliënt zijn veranderd vanwege privacy.

— terug naar de welkomstpagina